Cùng nắm tay nhau đi tìm một ngọn đèn

img_3519.jpg

Lời giới thiệu của Nam Dao (Adelaide, Úc châu): Trang Thanh Trúc đến Pháp tị nạn lúc 14 tuổi. Ngay từ năm đầu tiên nơi kinh đô ánh sáng Paris, Trúc đã tham gia đêm văn nghệ Tết Tổng Hội Sinh Viên Paris. Những năm kế tiếp sinh hoạt trong ban báo chí và đảm trách trang Mực Tím. Trang Thanh Trúc bắt đầu sáng tác bản nhạc đầu đời vào lúc 15 tuổi, đoạt giải nhất sáng tác năm 2000 của hội Y Sĩ Việt Nam tại Pháp với nhạc phẩm « Tháng 9 và một người ». Ngoài việc sáng tác những bản nhạc tình cảm buồn, Trang Thanh Trúc còn viết những bài tùy bút được lưu trữ trên trang nhà.

Sau đây là cuộc mạn đàm với Trang thanh Trúc do Nam Dao thực hiện.

Nam Dao (ND): Đây là lần đầu tiên sau hơn 20 năm ND được nghe lại giọng Thanh Trúc qua buổi tâm tình này. Riêng ND thì rất là vui được nghe lại giọng nói thời xa xưa, để rồi bồi hồi nhớ lại thời sinh viên của mình. Không gì làm ND vui cho bằng là được mạn đàm với 1 người bạn mà ND được làm quen với Trúc lần đầu tiên hình như là ở thời điểm tập Tết của năm 1979 thì phải. Nếu ND nhớ không lầm thì lúc đó Trúc là một trong những người trẻ nhất đến tập hát hợp xướng, có nghĩa là dưới 18 tuổi chưa là SV. ND không biết là mình nhớ có đúng hay không ?

Trúc: Dạ thưa đúng chị. Lúc ấy Trúc mới sang Pháp được một năm. Và tuổi chính xác nhất là 15.

ND: Thế Trúc còn nhớ lúc đó vì lý do nào Trúc lại vào THSVParis để tập văn nghệ Tết vậy?

Trúc: Chị hỏi một câu bất ngờ quá nên thật tình Trúc cũng hơi bàng hoàng một tí khi nhắc về ngày xưa. Cách đây ít nhất cũng hai mươi lăm năm rồi. Trúc nhớ có một hôm tình cờ khi tan học về thay vì về thẳng nhà Trúc lại ghé thăm ông bác. Ngồi một mình ở phòng khách trong khi ông bác thì bận điện thoại. Trúc thấy ở trên bàn có một tờ báo mang tên là Nhân Bản, do THSV Paris phát hành. Ngày đó thú thật Trúc rất mê đọc báo chí Việt ngữ. Tìm được một tờ báo để đọc hay mượn được một cuốn sách truyện VN đối với Trúc là một niềm vui lớn lao và hạnh phúc ghê gớm lắm.Trúc có cảm tưởng như quê hương ở cạnh bên mình vậy! Cái cảm giác ấy nó lạ lùng. Nhưng nó cũng hụt hẫng lắm. Bởi vì sau đó Trúc ý thức được quê hương xa vời quá. Trúc tò mò đến tập văn nghệ Tết ở THSVVN Paris có lẽ là sau lần xem được tờ báo Nhân Bản ấy, và chính xác hơn là vì trang Mực Tím « Đại gia đình của những người không quên tiếng Việt », có mặt trong tờ Nhân Bản.

ND: Thế Trúc còn nhớ rõ những kỷ niệm ngày đầu tiên khi đến tập văn nghệ hay không ? Giữa đám đông khoảng 80 người tập hát, Trúc có cảm thấy khớp vì tuổi mình còn bé qúa hay không ?

Trúc: Khớp thì chắc chắn là có rồi thưa chị. Nhưng ngược lại có lẽ vì là một trong những người nhỏ tuổi nhất nên được các anh chị cưng lắm.

ND: Khi nói đến tết THSV Paris, ND không thể nào quên được rất nhiều kỷ niệm đẹp bên lề trong suốt thời gian 3 tháng tập văn nghệ tết. Thế đối với Trúc kỷ niệm hay hình ảnh nào Trúc còn giữ mãi cho đến ngày hôm nay về liên quan đến đêm Tết đầu tiên mà Trúc tham gia cùng với anh chị em trong THSV Paris?

Trúc: Kỷ niệm đầu tiên của Trúc hình như là những cái ghế xếp mọi người ngồi trong căn phòng ở quận 13. Tên con đường là gì Trúc không bao giờ nhớ. Chỉ biết rằng lấy métro xuống trạm Place d’Italie, đi về hướng National, rồi quẹo phải. Căn phòng tập dợt hình chữ L. Ngày đó Trúc không quen biết được bao nhiêu anh chị đâu. Chỉ biết là tới phiên tập hát hợp xướng là mỗi người một tay nhắc ghế ra ngồi. Ngày ấy, anh Phan Văn Hưng là người lo tập hát hợp xướng. Trúc không biết hát thật nhưng được tập hát hợp xướng, theo những chi tiết anh PVHưng ghi trên bản nhạc, Trúc cảm thấy vui. Vui nhất là khi tất cả mọi người nắm vững « phần nào của mình » để rồi sau đó bản nhạc hợp xướng được kết lại, nghe hay vô cùng. Kỷ niệm thứ nhì có lẻ là đêm trình diễn Tết. Mỗi người được phát cho một túi ny lông bao gồm một trái quít, một ổ bánh mì thịt, và một chai nước.

ND: Nghe Trúc nhắc đến ổ bánh mì thịt thì ND lại nhớ đến người chị của sinh viên thời đó là chị Thuyên và Hồng Mi chuyên môn làm những ổ bánh mì thịt rất là ngon cho ban văn nghệ ăn. Hồng Mi giờ đang sống ở Cali đó trúc. ND nghĩ là Hồng Mi đâu có thể nào ngờ được là cô bé Trúc nhỏ xíu của THSV thuở nào giờ đây đã trở thành một nhạc sĩ được nhiều người biết đến. Sau đêm tết đầu tiên Trúc có còn sinh hoạt tiếp với THSV Paris hay không vậy ?

Trúc: Dạ thưa còn chị. Cho đến năm 1989 thì Trúc ngưng. Vì quá bận với gia đình. Chỉ có những hai năm gần đây, vào ngày lễ Âm Nhạc thì Trúc mới ra sinh hoạt trở lại thôi.

ND: Sau khi Trúc ngưng sinh hoạt trong THSV Paris, ngày hôm nay khi nhìn lại quãng đời hoạt động của mình Trúc rút tỉa được những kinh nghiệm sống nào mà Trúc nghĩ là qúy báu cho đời mình ?

Trúc: Chị lại hỏi Trúc một câu bất ngờ nữa rồi. Thật tình mà nói, Trúc luôn có cảm tưởng mình sống lúc nào cũng thuộc về quá khứ. Bởi vì những hình ảnh ấy nó rất đẹp, và cũng có lẽ rằng lúc ấy Trúc mới chỉ 15 tuổi. Ngước nhìn cuộc đời với rất nhiều niềm tin, khi Trúc bước vào sinh hoạt với các anh chị trong THSV Paris, đã có nhiều lần lần Trúc mong ước sau này mọi người sẽ cùng nắm tay nhau, đi tìm một ngọn đèn, để cùng nhau đi thêm những con đường khác.

ND: Những sinh hoạt văn nghệ mà Trúc tham gia ở THSVP có là một trong những yếu tố làm Trúc ưa thích văn nghệ và đi vào con đường sáng tác nhạc hay không ?

Trúc: Thưa chị lúc ấy thật tình Trúc không nghĩ là mình sẽ bước vào con đường sáng tác nhạc. Trúc tham gia sinh hoạt trong ban văn nghệ ở THSVP ít hơn nếu so sánh với sự tham gia của Trúc với ban báo chí THSVP. Có thể lúc ấy, nhà Trúc ở Paris không có piano, vì quá nhớ cây đàn của mình lúc còn ở Việt Nam cho nên Trúc quyết định tự học guitare. Lúc ấy Trúc nghĩ ước gì sau này mình viết được một cuốn sách! Bởi vì sách thì chỉ tốn có giấy mực để viết, còn nhạc thì phải mua đàn. Không biết Trúc đã ngắm hết bao nhiêu cây piano trưng bày ở trong các tiệm rồi.

ND: Năm 1982 ND rời Paris đi định cư tại Úc nên mất hẳn liên lạc với Trúc và cả hai đều không biết trong 22 năm qua những gì xảy ra cho bạn mình. Và nếu không có internet, chắc là ND không có cơ hội gặp lại Trúc dù gặp trên mạng lưới. Thời nay ND thấy có những người bạn quen nhau qua internet. Không biết đây có thực là tình bạn hay không hay đó chỉ là tình bạn ảo trên net mà thôi ? Thế Trúc định nghiã thế nào là tình bạn ?

Trúc: Hồi còn nhỏ, Trúc hay nghĩ rằng tình bạn là một người luôn gần gũi mình, biết chia sẻ với mình những điều vui buồn, một người mà mình có thể tâm sự những chuyện không đâu mà không bị người bạn ấy chê cười. Lớn hơn, Trúc nghĩ rằng tình bạn là một người có thể chỉ qua vài câu xã giao thôi, mà có cảm tưởng như người bạn ấy đã quen thân từ đời kiếp nào. Chứ không cần phải tính thời gian mới đo lường được thế nào là một tình bạn. Hiện tại, hai người bạn thân nhất của Trúc là sách và âm nhạc. Riêng về ý nghĩ của một tình bạn qua Internet Trúc không cho là một tình bạn ảo. Bởi vì Trúc không hiểu sao Trúc rất tin ở Trời đất. Trúc cho rằng mọi việc nếu không có duyên may, thì không bao giờ gặp gỡ.

ND: Điều gì khiến Trúc có cái nhìn bi quan về con người nên không tìm thấy được một người bạn thân nhất là người mà lại chỉ tìm thấy tình bạn qua sách vở và âm nhạc không thôi ?

Trúc: Thưa chị, chẳng qua là sự mất tin tưởng. Tạm gọi là một vết thương chưa lành, chắc có lẽ vì vết thương cuả nó hơi… sâu ! Sách vở và âm nhạc thì khác hơn, nó không ồn ào và luôn mang tính cách chịu đựng. Nó âm thầm khuyến khích Trúc nhiều vô số kể.

ND: Theo Trúc thế nào là một tình yêu lý tưởng và thế nào là một người tình lý tưởng ?

Trúc: Hai chữ « lý tưởng » đối với Trúc nó rất là mơ hồ. Như khi tình cảm còn, khi đứng trang nghiêm làm lễ trong nhà thờ, trong chùa, hay trước bàn thờ ông bà, không ai có thể nghĩ rằng một ngày nào đó những lời ước nguyện của tình yêu mình sẽ bay ngoài tầm tay. Khi thương mến ai, mình luôn có ý thức làm cho người ấy vui vẻ, hạnh phúc. Và tất cả mọi điều đều trở nên đẹp, trở nên « lý tưởng ». Khuyết điểm, nếu có, cũng chỉ là những con kiến rất nhỏ, không đáng để quan tâm. Theo Trúc, biết cùng nhau cố gắng để vượt qua sự gian khổ, khó khăn, cũng là một tình yêu lý tưởng. Bởi vì phần đông con người chịu khó thì có, nhưng chịu khổ thì lại không. Điều đó sự thật là như thế, bởi vì con người sanh ra không ai lại chịu đi lựa chọn cho mình một cuộc sống gian khổ, thành thử khi va chạm đến những điều này bản năng tự nhiên của con người là… rút lui. Từ chối có trật tự hơn là gồng mình để lao vào thử thách.

ND: Trúc có nghĩ là người chồng lý tưởng phải vừa là người yêu để chia sẻ thương yêu với mình, vừa là người bạn đường để chia sẻ những suy tư hay lý tưởng với mình và cũng là người bạn đời biết chia sẻ những chông gai khó khăn trong cuộc sống dìu nhau đi trọn kiếp người.

Trúc: Thưa chị người Pháp họ thường hay nói với nhau: « Personne n’est parfait! ». Không ai có thể toàn vẹn. Nhưng nếu như tìm được một người lý tưởng như chị vừa hỏi Trúc thì thật tình… không còn gì bằng!

ND: Theo Trúc thì người vợ chờ đợi hay coi điều nào quan trọng nhất nơi chồng mình, một người tình, một người bạn đường, hay một người bạn đời ?

Trúc: Theo Trúc, một người vợ chờ đợi nơi chồng mình như một người tình nhiều hơn là vì còn lãng mạn hy vọng rằng được tặng hoa, lên xe có người mở cửa cho vào, đi ciné ở rạp hát « xịn », và ngày thường hay cuối tuần gì thì cũng như nhau, cũng nhà hàng đều đều!

ND: Theo Trúc thì yếu tố nào mà Trúc cho là quan trọng nhất để giữ vững hôn nhân ?

Trúc: Trúc nghĩ là cần phải có ít nhất: Sự hiểu biết và thông cảm

ND: ND có vào trang web nhạc của Trúc để đọc những bài nhạc do Trúc sáng tác. ND được biết bài nhạc đầu tay của Trúc mang tên, « Tháng 9, muà Thu và Em », được sáng tác vào năm 1979. Tức lúc đó Trúc mới có 15 tuổi. Vậy thì hoàn cảnh nào hay lý do tâm linh nào đã thúc đẩy Trúc đi vào con đường sáng tác nhạc? Cũng như tình cảm nào đã đẩy đưa Trúc sáng tác bài nhạc đầu đời của mình ?

Trúc: Thưa chị lúc ấy Trúc dọn về ở quận 14, trên con đường Paul-Fort. Căn nhà đó nhỏ lắm đi ra đi vào còn đụng người này, người kia được nữa. Thành ra ở trong căn nhà nhỏ xíu như vậy không biết làm gì sau giờ học nên Trúc quyết định tập chơi guitare. Sách nhạc lúc ấy đối với Trúc mắc quá, mua không nổi nên ban đầu Trúc đi lên thư viện ở George Pompidou quay cọp-bi lại những bản nhạc tập guitare căn bản. Nhưng rốt cuộc rồi số tiền để quay cọp-bi lai rai như vậy còn mắc hơn nên cuối cùng Trúc cố gắng năn nỉ ba Trúc cho tiền mua cuốn sách. Đó là cuốn Carulli. Trúc tập chơi guitare lẹ lắm, không hiểu có phải là vì đã học piano cho nên lúc sang guitare dễ hơn hay không. Nhưng tập là tập như vậy, cách bấm nốt của Trúc không có phương pháp gì cả! Nhưng thật sự mà nói, cây đàn guitare đã tạo nên cho Trúc nhiều niềm vui không ít. Và Trúc đã sáng tác bản nhạc đầu tiên cũng bằng cây đàn này.

ND: Thế khi Trúc hát lên Trúc có cảm thấy tim mình rạo rực bởi tiếng sét ái tình âm nhạc hay không ?

Trúc: Thưa chị không! Bản nhạc Trúc sáng tác đầu tay ấy cho đến nay Trúc cũng chưa viết lời. Trúc tạm gọi nó là: « Mùa Thu và Em », bởi vì Trúc sáng tác vào mùa Thu. Hôm nào đó Trúc sẽ viết lời. Bởi Trúc muốn ghi lại kỷ niệm nghèo rách mồng tơi của mình thuở lúc mới sang Pháp. Thuở hàn vi, nghèo quá không biết làm gì nên làm… nhạc!

ND: Bài nhạc đầu đời Trúc sáng tác vào năm 1979 và sau đó Trúc ngưng cho đến 10 năm sau tức là vào năm 1989 mới tìm về âm nhạc sáng tác trở lại và sáng tác thêm vài bài. Nhưng thời kỳ mà Trúc sáng tác nhiều nhất cũng lại chính là 10 năm sau tức là vào năm 1999. Theo Trúc thì tại sao có một thời gian dài ngưng sáng tác nơi người yêu âm nhạc. Phải chăng khi tâm hồn và cuộc sống lúc đó của người nhạc sĩ vì vui nên Trúc không thấy có nhu cầu đến với âm nhạc. Và cho tới năm 1999 là năm mà ND đoán có lẽ có nhiều sóng gió trong cuộc sống hôn nhân nên đó có phải chăng là lúc Trúc tìm về âm nhạc sáng tác nhiều, là một hình thức trút tâm sự đời mình với người bạn âm nhạc ?

Trúc: Dạ phải, nhưng còn có thêm một điểm khác nữa là: sau bản nhạc đầu tay viết năm 1979, Trúc có sáng tác thêm vào năm 1984, năm 1986. Ban đầu Trúc sáng tác không có đều lắm. Bởi vì Trúc nghĩ rằng, sáng tác phải cần có cảm hứng. Cần có trời mưa, trời gió gì đó không biết nữa! Và lúc đó thì Trúc không cho rằng âm nhạc nó cần thiết như vậy. Nói chị Nam Dao đừng cười, lúc đó Trúc mơ trở thành… « Văn Sĩ » nhiều hơn! Mãi cho đến năm 1993 thì Trúc mới mua được một cây piano numérique, dành để chơi vào ban đêm rất là tiện. Và cũng vào thời gian đó Trúc mới hiểu rằng âm nhạc đối với Trúc cần thiết vô cùng.

ND: Trúc có nghĩ là âm nhạc là người bạn tốt nhất xoa dịu và chia sẻ được phần nào những uẩn khúc của đời người hay không ?

Trúc: Dạ thưa có. Đối với Trúc, âm nhạc còn là một người bạn rất trung thành.

ND: Một bài nhạc có 3 phần, âm điệu giai điệu và lời. Dĩ nhiên nếu tất cả 3 phần đều hoà hợp với nhau thì đó là bài nhạc tuyệt vời. Nhưng nếu vì một lý do nào đó người nhạc sĩ phải chọn 1 hay 2 trong 3 thứ kể trên thì Trúc sẽ ưu tiên giữ những phần nào mà Trúc cho là quan trọng đối với Trúc ?

Trúc: Dạ thưa phần giai điệu.

ND: Đối với trúc thế nào là một bài nhạc hay? Và thế nào là một bản nhạc tình làm mềm lòng người nghe?

Trúc: Một bài nhạc hay là khi nghe lần đầu tiên mình cảm thấy giai điệu hay, mang đến cho mình sự tò mò để tập trung hơn đến lời bản nhạc. Đó là Trúc muốn nói đến cái hay tìm thấy ngay. Cũng có những bài mình không cảm xúc liền, cần phải nghe đi nghe lại, và trong một hoàn cảnh khác, mình mới tìm thấy cái hay. Cái hay này dành riêng cho những người nghe mang đức tánh kiên nhẫn! Một bài nhạc hay cần phải có giai điệu hay, lời hay, và nếu như có được một giọng hát cảm xúc được những gì tác giả viết, rồi thêm vào đó có sự cộng tác của một nhạc sĩ hòa âm « thương » bản nhạc của tác giả, thì Trúc nghĩ không còn gì bằng. Một bản nhạc hay cần có nhiều người hợp tác. Một bản nhạc tình làm mềm lòng người Trúc nghĩ là cần có sự giản dị, chân thật trong đó.

ND: Trúc có viết là Trúc chịu ảnh hưởng âm nhạc của 4 nhạc sĩ. Trịnh Công Sơn, Ngô thụy Miên, Từ Công Phụng và Paul Mauriat. Vậy thì Trúc rút tỉa được những điều gì hay nơi những nhạc sĩ đó ?

Trúc: Hồi lúc còn nhỏ Trúc ở trên Đàlạt cho nên ở nhà người lớn nghe nhạc gì thì Trúc nghe nhạc đó. Riêng nhạc của Trịnh Công Sơn, Trúc đặc biệt rất là thích, nhất là nhạc tình. Vì Trúc thấy có ba điều hay, đó là tựa bài nhạc, giai điệu, và lời. Lời quá hay. Khi nghe nhạc Trịnh Công Sơn, Trúc có cảm tưởng như mình đang đứng trước một bức tranh. Nhạc của Từ Công Phụng, Ngô Thụy Miên có những từ rất là lạ, Trúc rất thích. Riêng về nhạc hòa tấu của Paul Mauriat, Trúc vẫn mê cho đến bây giờ. Điều Trúc rút tỉa được của những nhạc sĩ mà Trúc thích, Trúc nghĩ rằng đó là lời ca trong các bản nhạc. Mang nét thơ, rất lạ. Nhẹ nhàng, đẹp và lãng mạn lắm.

ND: Trong làng âm nhạc VN có một số nam nhạc sĩ chuyên môn sáng tác nhạc tình được mọi người ưa thích là anh Từ Công Phụng và Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An. Trúc là người chịu ảnh hưởng nhạc của Từ Công Phụng và Ngô Thụy Miên, và Trúc cũng là người sáng tác những bài nhạc tình. Vậy thì trên hành trình sáng tác nhạc tình đó Trúc đã phải làm những gì để giữ được cá tính riêng biệt cho giòng nhạc Trang Thanh Trúc?

Trúc: Thưa chị thật tình Trúc cũng không biết nhạc Trúc có nét lạ nào và ra sao! Trúc không có được học nhạc trong trường nhạc nên cũng không hiểu phương cách sáng tác một bản nhạc phải ra sao. Trúc cũng không tìm đến sách vở để hiểu thêm điều này. Và thêm một điều nữa là Trúc không biết hát. Nốt thấp thì xuống không nổi, nốt cao thì lại không lên tới, mà nốt vừa thì cũng không xong luôn. Cho nên khi sáng tác một bản nhạc Trúc viết lên xuống thoải mái, không hề nghĩ đến người hát sẽ đau khổ ra sao. Có lẽ vì thế cho nên nét nhạc của Trúc không bị gò bó. Trúc chú trọng nhạc đi đầu tiên và đôi khi trong một bản nhạc không đoạn nào giống đoạn nào. Chẳng hạn nghe một bản nhạc của người khác thì không sao, nhưng nhạc của Trúc mà Trúc nghe đoạn cuối giống đoạn đầu để kết thúc, Trúc chán lắm! Trúc nghĩ, ảnh hưởng từ tánh Trúc thì đúng hơn. Trừ khi phải bắt buộc theo đúng quy luật của việc làm trong hãng, những việc khác Trúc chỉ thích làm theo cảm xúc, không muốn bị phụ thuộc ai, không muốn làm giống ai. Nói nôm na cho có vẻ bớt gàn, bớt bướng, nghĩa là Trúc sáng tác nhạc theo trái tim mình hướng dẫn!

ND: ND đọc những lời nhạc do Trúc sáng tác thì thấy hình ảnh những giọt mưa hầu như bàng bạc trong giòng nhạc cuả Trang Thanh Trúc thường là những giọt mưa buồn đọng nỗi cô đơn chờ đợi. Chả hạn như trong nhạc phẩm « Dấu xưa »:

Em hỡi, em có khi

Nhìn chút mưa buồn thương nhớ ai

Cho đêm thêm vấn vương, gợi thiết tha về

Ngại ngùng trên lối quen

Với lấy, những lá thu mưa bay

Giữ lấy, một thoáng hương sầu

Mưa rơi, mưa có hay

Bài hát hôm nào ta đã say

Cô đơn bên tháng năm

Ngày tháng mong chờ

Đợi người xa quá xa

Thật sự trong cuộc sống có bao giờ Trúc đi giữa mùa thu Paris lá vàng bay bay và nghe từng hạt mưa Thu rơi trên má mình lành lạnh hương vị cô đơn nhớ một người nào đó hay không ? Hay là Trúc chỉ sáng tác những giòng thơ này bằng sự tưởng tượng thôi ?

Trúc: Thưa chị, Trúc nghĩ rằng Trúc có một cái may mắn là ở không xa gì lắm với vườn Lục Xâm Bảo. Khi mùa Thu về Trúc hay lang thang ở nơi đó. Ban đầu, không biết mình vô đó làm gì một mình, cho qua thời gian. Nhưng nếu ai chưa ghé vào thăm vườn Lục Xâm Bảo vào những ngày đầu Thu thì lần sau hãy nên ghé vào một lần cho biết. Vẻ đẹp thiên nhiên giữa những màu sơn xanh cũ kỹ của những chiếc ghế sắt, chen lẫn những màu mùa Thu của lá, đẹp tuyệt vời. Thêm một may mắn thứ nhì là Trúc ở trên một con đường mà mỗi lề đường có trồng đến hai hàng cây. Khi mùa Thu về, chỉ cần một trận gió nhẹ là đoạn đường nơi Trúc ở như được trải thảm lá vàng vậy. Đẹp lắm. Thành ra khi ở trong khung cảnh như vậy, sự tưởng tượng như không cần thiết nữa.

ND: Trong ca khúc « Giọt thời gian say » ND thấy Trúc đưa ra một hình ảnh mưa rất là lạ lùng:

Một chốn về xa hút

Buồn héo hắt hao gầy

Ta theo màu tan vỡ

Uống giọt thời gian say

Ngỡ em là tiếng mưa

Tóc em chiều mây thưa

Theo em về nắng tàn

Theo em chiều ngỡ ngàng

Trong tâm trạng của một người đi theo màu tan vỡ uống giọt say thời gian thì câu viết « Ngỡ em là tiếng mưa » gói ghém uẩn khúc nào trong trái tim của kẻ uống giọt thời gian say?

Trúc: Thưa chị, bài nhạc này Trúc sáng tác cho một người thân trong gia đình. Dì của Trúc. Mất ngay ngày Giáng Sinh 1997. Trước đó hai ngày Trúc còn đi lựa mua sữa bột Guigoz để nhờ mẹ Trúc mang sang Cali cho dì uống, vì Trúc nghe nói dì không ăn uống gì được nữa. Chỉ hy vọng sữa bột Guigoz làm cho dì có sức lại tí. Và trước đó một ngày Trúc còn nói chuyện với dì qua điện thoại… Bản nhạc vì thế mà có lẽ nó lung tung bao ý nghĩ mất, còn. Tự dưng hôm nay chị Nam Dao hỏi những điều này, làm Trúc cũng không ngờ sao mình có cái nhìn bi thảm đến như vậy.

ND: Trong ca khúc « Tháng chín, một người » Trúc có viết:

Yêu em anh trở lại những con đường

Nhắc trí nhớ từng hạt mưa tan vỡ

Khi đọc những lời nhạc trên, ND cảm nhận được nỗi đau của một người đi trên những con đường kỷ niệm nhớ lại từng hạt mưa hò hẹn ban đầu yêu thương đó nay đã biến thành những hạt mưa tan vỡ mà thời gian khó hàn gắn được vết thương trong đời mình. Vậy thì Trúc viết những giòng nhạc trên trong hoàn cảnh nào ?

Trúc: Ngày Trúc chưa rời Việt Nam, Trúc có thói quen là hay đạp xe từ ngã Bảy lên đến con đường Nguyễn Bỉnh Khiêm rồi đạp về. Không hiểu vì nguyên do gì. Đến lúc biết gần sắp sang Pháp định cư, Trúc năn nỉ cả nhà cho đi học bơi ở hồ bơi Nguyễn Bỉnh Khiêm. Từ ngã bảy đạp xe lên đó xa lắm không phải là gần, cả nhà không cho đạp xe vào lúc 5 giờ sáng vì sợ bị giật xe cho nên Trúc và đám bạn phải đi xe lam chuyền, rồi đi xe buýt thành thử « khởi hành » càng sớm hơn, đó là thức dậy vào lúc 4giờ sáng! Riết như thành thói quen, Trúc cảm thấy mình rất gần với con đường nên thơ ấy. Vào năm 1997, khi mà Internet bên VN mới bắt đầu nối mạng thì Trúc có nhận được một lá thư của một người sau khi viếng thăm trang nhà « rất nhỏ » của Trúc lúc đó. Người bạn mới quen lại là cựu học sinh Võ Trường Toản, ngôi trường lại nằm trên con đường Nguyễn Bỉnh Khiêm. Rồi vài tháng sau đó Trúc cũng bặt tin tức, cho mãi đến khi Trúc viết xong bản nhạc « Tháng chín, một người » vào năm 1999 thì tự dưng Trúc có lại tin tức của người bạn này. Trúc rất là vui mừng và thông báo cho biết là Trúc mới vừa viết xong một bản nhạc. Người bạn ấy kêu Trúc gửi qua mail cho đọc ké với. Và sau khi đọc qua lời bản nhạc Trúc viết người ấy bàng hoàng. Thật tình Trúc cũng không hiểu là tại sao người ấy bàng hoàng! Một thời gian sau, Trúc mới hiểu được rằng, Trúc có cái gì đó từ nụ cười, từ ánh mắt, kể cả đôi kính cận, biết chơi piano, chơi mandoline, kể cả chữ lót cũng là « Thanh » mà người bạn ấy đã tìm kiếm mãi dấu chân của một cô bé Trưng Vương 15 tuổi. Mất tích sau chuyến vượt biển vào năm 1979…

ND: Nếu lắng nghe kỹ những giòng nhạc của Trúc, thì ND thấy rằng mưa đã giữ một chỗ đứng quan trọng trong cuộc đời Trúc, đến nỗi mưa đã trở thành một mặt hồ soi bóng tâm tư người nhạc sĩ Trang Thanh Trúc. Tại sao Trúc lại chọn giọt mưa là người bạn trên hành trình sáng tác vậy?

Trúc: Khi mới sáng tác, mưa luôn là « nguyên nhân » giữ chân Trúc ở nhà. Và có nhiều khi, Trúc mong chờ mưa tới để tạo dựng thêm cho nguồn sáng tác « dồi dào »! Dần dần Trúc hiểu được rằng, sáng tác là sáng tác. Không cần phải ngồi chờ có cơn mưa nào đó tạt ngang cả. Nhưng thật tình mà nói, khi nhìn mưa rơi ngoài cửa sổ, mưa rơi ngoài phố, tâm trạng hụt hẫng vì cô đơn không ít.

ND: Sống ở Pháp thì ai mà chả thuộc câu nói bất hủ của một văn hào Pháp, « Je pense donc je suis », tạm dịch nôm na là, « Tôi chính là cái gì tôi tư duy ». Những bản nhạc của Trúc đa số mang tâm sự buồn. Vậy thì trong những lúc sáng tác nhạc Trúc có tìm được niềm vui nào hay không? Hay Trúc chỉ coi việc sáng tác nhạc là một phương tiện giúp Trúc trút được nỗi buồn thầm kín trong tâm tư mình?

Trúc: Lúc trước, Trúc sáng tác hầu như vào những lúc có thể gọi là tinh thần bất an. Và niềm tin, hoàn toàn không có. Nó bị liệt kê vào tình trạng tuyệt vọng thì đúng hơn. Sau này, Trúc đặt niềm tin ở một thế khác. Trúc nghĩ rằng, khi mình nhìn xuống thấp hơn mình sẽ hiểu được rằng những nỗi buồn của mình nếu có cũng không có ra gì, nói chi là đáng để than van.

ND: Như thế có phải chăng là trong tương lai nhạc của TTTrúc sẽ không còn vang âm hưởng buồn than vãn. Vậy thì hướng sác tác mới của Trúc sẽ chuyên chở những nội dung hay thông điệp mới nào trong tương lai?

Trúc: Dạ thưa chị nhạc tình, nhất là những tình cảm buồn nó thường gây ấn tượng nhiều hơn là nhạc tình vui. Hình như ai cũng có trong đời ít nhất một lần, một nỗi buồn nào đó để làm hành trang trong cuộc sống. Cứ như một đứa bé tập đạp xe đạp vậy. Té vài lần thì sẽ biết đạp xe thôi!

ND: Trúc cũng phổ thơ của một số thi sĩ. Đặc biệt là trúc phổ rất nhiều bài thơ của thi sĩ Phạm Ngọc. Tại sao Trúc lại thích thơ cuả Phạm Ngọc?

Trúc: Thưa chị có thể đó là cái duyên của Trời đất! Trúc đọc thơ anh Phạm Ngọc từ năm 1998. Rồi tình cờ lại có mặt chung trong một nhóm Văn, Thơ, Nhạc trên mạng. Nhưng mãi cho đến năm 2002 sau một chuyến trở về từ Việt Nam, bài thơ mang tựa « Những ngày tháng không tên » của anh Phạm Ngọc thật sự gây đến cho Trúc một chú ý rõ rệt hơn. Trúc không có ý nói là những bài thơ khác, không hay đâu nhé chị. Nếu như Trúc đọc bài thơ « Những ngày tháng không tên » vào năm 1998, năm mà anh Phạm Ngọc viết bài này Trúc không chắc là sự chú ý của Trúc nhiều hơn bây giờ. Bởi vì vào năm ấy Trúc chưa hẳn có « những-ngày-tháng-gọi-là-không-tên ». Mặc dù, đời sống tinh thần nó đã bắt đầu « u ám » từ lâu lắm rồi!

ND: Khi nghe những bản nhạc phổ thơ Phạm Ngọc, ND cảm thấy hồn thơ và giòng nhạc quyện lấy nhau như hình với bóng. Lời và nhạc của hai bài, « Một ngày khúc hát bay xa », và « Còn lời yêu cuối » nghe rất là cảm động. ND có cảm tưởng như là người nhạc sĩ lột tả được từng ý nghiã trong câu thơ của thi sĩ. Còn ngược lại hồn thơ đã phản ảnh phần nào tâm tư người nhạc sĩ cũng vì thế mà nhạc và lời thơ vang cùng giai điệu buồn tuy hai mà là một. Riêng đối với Trúc, khi Trúc phổ thơ của Phạm Ngọc, Trúc có cảm thấy thơ của anh Ngọc có gì gần gũi với Trúc hay không ?

Trúc: Dạ thưa chị có. Thơ anh Phạm Ngọc nó rất gần gũi với đời sống của Trúc. Và có một điểm lạ tương đồng khác là đọc thơ của anh Phạm Ngọc người đọc hay nghĩ rằng anh Phạm Ngọc buồn nên tánh người cũng buồn. Sự thật Trúc nhận xét thấy tánh anh Phạm Ngọc hoạt bát lắm. Và Trúc cũng vậy. Nhạc Trúc, nếu chị Nam Dao nghe chị Nam Dao thấy buồn thì khi chị Nam Dao gặp Trúc thì sẽ thấy Trúc cười suốt ngày!

ND: Ở nơi anh Phạm Ngọc Trúc có nghĩ là anh sẽ là người bạn đường tri kỷ mà Trúc có thể chia sẻ được với anh về khiá cạnh âm nhạc hay không?

Trúc: Dạ thưa chị có.

ND: Nay ND xin trở về với giòng nhạc TTTrúc. Giữa những giòng nhạc của Trang Thanh Trúc và con người thường Trúc, có những điểm nào tương đồng và những điểm nào dị biệt ?

Trúc: Trong nhạc của Trúc nếu người nghe luôn tìm thấy nỗi buồn thì ở ngoài đời Trúc là người rất phá phách, luôn nở nụ cười.

ND: Vậy thì điều gì đã khiến cho Trúc mất sự vui tươi và nụ cười trong giòng nhạc TTTrúc ?

Trúc: Thưa chị hồi lúc nhỏ Trúc có viết một bài nói về đêm khuya, và bắt đầu bằng câu: « Đêm, là những tiếng thở dài! ». Hồi nhỏ viết câu đó nghe cảm thấy « kêu leng keng! » Bây giờ, Trúc thấy nó hợp với mình. Khi con người gặp chuyện buồn luôn mang cảm giác trái đất này không còn tồn tại. Và luôn trách cứ là tại sao người khác không cùng ý nghĩ giống mình. Khi đi qua được giai đoạn ấy mình sẽ cảm thấy rằng chưa chắc những gì mình nghĩ là đúng. Thế thì, thay vì từ đày đọa mình mãi, mình cần phải mạnh dạn, cố gắng, bước lên. Bước lên và, tiếp tục đi trên một con cầu gãy, thật không phải là dễ. Nhưng khi tìm được bước đi đầu tiên mình sẽ cảm thấy mình cũng mạnh mẽ ghê lắm. Bề ngoài, tánh Trúc rất vui. Chỉ có nhạc của Trúc buồn thôi. Như một tấm gương có hai mặt vậy, thưa chị. Có như thế đời sống mới không nhàm chán!

ND: Riêng đối với Trúc âm nhạc có thực sự mở rộng một chân trời sống mới đem lại nguồn vui cho Trúc hay không ?

Trúc: Thưa chị có …

ND: Thế thì chân trời mới trong đời sống âm nhạc của Trúc là gì ?

Trúc: Sống chân thành với mình và với người.

Nam Dao – 2004

(Adelaide, Úc châu)

Publicités

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

%d blogueurs aiment cette page :